siptor

Öncelikle Arnavutça Hint-Avrupa Dil Ailesindendir.

Arnavut alfabesinde harf sayısı 36 dır bunların 29 u sesiz 7 si sesli harflerdir.


Harfler----------------- Okunuşları

a------A ------------------------------------------------------ türkçe de olduğu gibi
b------B ------------------------------------------------------ türkçedeki gibi
c------C ------------------------------------------------------ ts okunur Mace= Matse
ç------Ç ------------------------------------------------------ Çı sert söylenir
d------D ------------------------------------------------------ Türkçe deki gibi
dh-----DH ----------- (dil ucu dislerin arasina getirilir ve inglizcedeki"th" sesi cikarilir) the/ dhi
e------E-------------------------------------------------------- Türkçe deki gibi
ë------Ë -------------------------------------------------------- "I,ı" okunuru Tepër =Tepır
f------F --------------------------------------------------------- Türkçedeki gibi
g------G --------------------------------------------------------- Türkçedeki gibi
gj-----GJ ------------------------------------------------------ gy ve C gibi okunur Gjaku= cyaku
h------H ------------------------------------------------------- Türkçedeki gibi
i------- I ------------------------------------------------------- " "
j-------J ------------------------------------------------------ "y" okunur Jonilda Yonilda
k-------K ------------------------------------------------------ Türkçedeki gibi
l--------L ------------------------------------------------------ Türkçedeki gibi
ll------- LL ------------------------------------ L=LE--- LL= La gibi ses kalınlaşır Kalın L harfi
m------ M ------------------------------------------------------ Türkçedeki gibi
n-------N ------------------------------------------------------- " "
nj------NJ ------------------------------------------------------ Nyı niyı şeklinde okunur
o-------O ------------------------------------------------------- Türkçedeki gibi
p------- P ------------------------------------------------------- Türkçedeki gibi
q------- Q --------------------------------------ky ve bazı bölgelerde Ç gibi ama daha yumuşak
r------- R ------------------------------------------------------ Türkçedeki gibi
rr------- RR --------------------------------- dille baskı yapılarak okunur çift R kalın R
s-------- S ----------------------------------------------------------- Türkçedeki gibi
sh-------SH -------------------------------------------------------------Ş harfi
t---------T ----------------------------------------------------------- Türkçedeki gibi
th--------TH ------------------ (dil ucu dislerin arasina getirilir ve inglizcedeki "th" sesi cikarilir)
u--------U--------------------------------------------------------------- Türkçedeki gibi
v ------- V ------------------------------------------------------------- Türkçedeki gibi
x ------- X --------------------------------------------------------- dz (kuvvetli) xixa=dzidza gibi
xh ----- XH -------------------------------------------------------- C okunur (xhami) (cami)
y ------- Y ------------------------------------------------------------ Ü ü okunur Yll Üll
z ------- Z ------------------------------------------------------------ Türkçedeki gibi
zh------ ZH------------------------------------------------------------ j,J okunur Mesazh Mesaj

SAYILAR
Numër = sayı
Numëroj = say (sen say)
Numrat = Sayılar

1 - Një (nyı)
2 - Dy (dü)
3 - Tre (tre)
4 - Katër (katır)
5 - Pesë (pesı)
6 - Gjashtë (caştı)
7 - Shtatë (ştatı)
8 - Tetë (tetı)
9 - Nëntë (nıntı)
10 - Dhjetë (dhyetı)
11 - Njëmbëdhjetë (nyımbıdhyetı)
12 - Dymbëdhjetë (dümbıdhyetı)
13 - Trembëdhjetë (trembıdhyetı)

bu şekilde 20'ye kadar devam eder...

20 - Njëzet (nyızet)
21 - Njëzetenjë (nyızetenyı)
22 - Njëzetedy (nyızetedü)
23 - Njëzetetre (nyızetetre)

bu şekilde 30'a kadar devam eder...

40 - Dyzet veya Katërdhjetë (düzet veya katırdhyetı)
41 - Dyzetenjë veya Katërdhjetenjë (düzetenyı veya katırdhyetenyı)
42 - Dyzetedy veya Katërdhjetedy (düzetedü veya katırdhyetedü)
43 - Dyzetetre veya Katërdhjetetre (düzetetre veya katırdhyetetre)

bu şekilde 50'ye kadar devam eder...

50 - Pesëdhjet (pesdhyet)
51 - Pesëdhjetenjë (pesdhyetenyı)
52 - Pesëdhjetedy (pesdhyetedü)
53 - Pesëdhjetetre (pesdhyetetre)

bu şekilde 60'a kadar devam eder...

60 - Gjashtëdhjet (caştıdhyet)
61 - Gjashtëdhjetenjë (caştıdhyetenyı)
62 - Gjashtëdhjetedy (caştıdhyetedü)
63 - Gashtëdhjetetre (caştıdhyetetre)

bu şekilde 70'e kadar devam eder...

70 - Shtatëdhjet (ştatıdhyet)
71 - Shtatëdhjetenjë (ştatıdhyetenyı)
72 - Shtatëdhjetedy (ştatıdhyetedü)
73 - Shtatëdhjetetre (ştatııdhyetetre)

bu şekide 80'e kadar devam eder...

80 - Tetëdhjet (tetıdhyet)
81 - Tetëdhjetenjë (tetıdhyetenyı)
82 - Tetëdhjetedy (tetıdhyetedü)
83 - Tetëdhjetetre (tetıdhyetetre)

bu şekide 90'a kadar devam eder...

90 - Nëntëdhjet (nıntıdhyet)
91 - Nëntëdhjetenjë (nıntıdhyetenyı)
92 - Nëntëdhjetedy (nıntıdhyetedü)
93 - Nëntëdhjetetre (nıntıdhyetetre)

bu şekilde 100'e kadar devam eder...

100 - Njëqind (nyıçind)
200 - Dyqind (düçind)
300 - Treqind (treçind)

bu şekilde 1000'e kadar devam eder...

1000 - Njëmijë (nyımiy)
2000 - Dymijë (dümiy)
3000 - Tremijë (tremiy)


10.000 - Dhjetemije (dhjetmiy)

100.000 - Njëqindmijë (njıçindmiy)

1.000.000 - Njëmilion (nyımilion)

AYLAR, GÜNLER VE RENKLER

Hafta - Javë (yavı)
Gün - Ditë (Ditı)
Paratesi - E hënë (e hını)
Salı - E Martë (e martı)
Çarşamba - E Mërkurë (e mırkurı)
Perşembe - E Enjte (e enyte)
Cuma - E Premte (e premte)
Cumartesi - E Shtunë (e ştunı)
Pazar - E Diellë (e diellı)


Ay - Muaj (muay)

Ocak - Janar (yanar)
Şubat - Shkurt (şkurt)
Mart - Mars (mars)
Nisan - Prill (prill)
Mayıs - Maj (may)
Haziran - Qershor (çerşor)
Temmuz - Korrik (korrik)
Ağustos - Gusht (guşt)
Eylül - Shtator (ştator)
Ekim - Tetor (tetor)
Kasım - Nëntor (nıntor)
Aralık - Dhjetor ( dhyetor)


RENKLER

Beyaz - Bardh (bardh)
Siyah - Zezë (zezı)
Mavi - Kaltër (kaltır)
Sarı - Verdhë (verdhı)
Kırmızı - Kuqe (kuçe)
Turuncu - Ngjyrë portokalli (ncürı portokalli - yani portakal rengi diye anlatılır)
Yeşil - Gjelbër (celbır)
Kahverengi - Kaft (kaft)

Ayrıca koyu renkler için Mbyllt (mbüllt) kullanılır.

Koyu kırmızı - Kuqe mbyllt
Lacivert - Kaltër mbyllt

Arnavutça kişi zamirleri:

Unë ...... Ben
Ti ...... Sen
Ai ......O (eril)
Ajo ...... O (dişil)

Ne ...... Biz
Ju ...... Siz
Ata ...... Onlar (eril)
Ato ...... Onlar (dişil)

Jam fiili:

Jam, olmak demektir ve bir bakıma türkçedeki ekfiilin karşılığıdır. Kuralsız bir çekime sahiptir ve şimdiki zamandaki çekimi şöyledir:

Unë jam ...... <> Ben ....im
Ti je ...... <> Sen ....sin
Ai është ...... <> O ......dir
Ajo është ...... <> O ......dir

Ne jemi ...... <> Biz ....iz
Ju jeni ...... <> Siz ....siniz
Ata janë ...... <> Onlar ..dirler
Ato janë ...... <> Onlar ..dirler

Olumsuz cümleler:

Fiilin başına nuk ya s' getirilerek oluşturulur.

Unë nuk jam .... <> Ben .... değilim
Ti nuk je .... <> Sen .... değilsin
Ai nuk është .... <> O .... değildir
Ajo nuk është .... <> O .... değildir

Ne nuk jemi .... <> Biz .... değiliz
Ju nuk jeni .... <> Siz .... değilsiniz
Ata nuk janë .... <> Onlar .... değildirler
Ato nuk janë .... <> Onlar .... değildirler

ya da,

Unë s'jam ....
Ti s'je ....
Ai s'është ....
Ajo s'është ....

Ne s'jemi ....
Ju s'jeni ....
Ata s'janë ....
Ato s'janë ....

Örnek:
Unë nuk jam anglez.
Unë s'jam anglez.
Ben İngiliz değilim.

Jam fiilinin çekimi kişilere göre değiştiği için çoğu zaman cümlelerde özne kullanmaya gerek yok. Aynen türkçede olduğu gibi. Mesela:

(Unë) jam shqiptar.
(Ben) arnavutum.

(Ti) je shqiptar.
(Sen) arnavutsun.

(Ai) është shqiptar.
(O) arnavuttur.

(Ajo) është shqiptare.
(O) arnavuttur.

Jam fiilinin soru cümlelerinde kullanılışı:

Olumlu ya da olumsuz herhangi bir cümlenin başına 'a' getirilirse o cümle soru biçimine girer.

Örnek:

A je shqiptar?
Arnavut musun?

A nuk je shqiptar?
Arnavut değil misin?

Bu durumda 'a' Türkçe'deki 'mi' soru eki karşılığıdır diyebiliriz.

Soru cümlesi kurulurken kişi zamiri jam fiilinden sonra gelebilir.

A je ti shqiptar?
Sen arnavut musun?

'a' kullanılmadan sadece cümleye soru tonlaması katılarak da soru cümlesi oluşturulabilir.

Ti je shqiptar?
Sen arnavut musun?

Soru zamir ve zarfları ile kurulan soru cümleleri

Çfarë Ne

Kush Kim

Ku Nerede

Nga Nereden, nereli

Kur Ne zaman

Si Nasıl

Sa Kaç, ne kadar

Pse Niçin

Örnekler:

Çfarë jeni ju?
Siz nesiniz?

Unë jam gazetar.
Ben gazeteciyim.

Kush jam unë?
Ben kimim?

Ti je Agroni. (Agron+i : belirli durumdaki ismi ifade eder.)
Sen Agron'sun.

Ku është ai?
O nerede?

Ai është në shtëpi. (shtëpi : ev, në : içinde, -e/-a)
O, evde.

Nga janë ato?
Onlar nereden/nereli?

Ato janë nga Kosova. (nga : -den/-dan)
Onlar Kosova'dan/Kosovalı.

Kur është dasma? (dasmë : 'herhangi bir' düğün, dasma: 'belirli bir' düğün)
Düğün ne zaman?

Dasma është nesër.
Düğün yarın.

Si je?
Nasılsın?

Jam mirë.
İyiyim.

Nuk jam mirë./ S'jam mirë.
İyi değilim.

Sa i madh është kopshti? (kopsht : 'herhangi bir' bahçe, kopshti : 'belirli' bir bahçe)
Bahçe ne kadar büyük?

Kopshti është shumë i madh.
Bahçe çok büyük.

Pse jemi në këtë site?
Niye bu sitedeyiz?

Sepse ne jemi shqiptarë.
Çünkü biz Arnavutuz.

Şimdilik bu kadar. Kolay gelsin!

Sayın site üyeleri bu bilgiler "arnavutum.com"dan alıntıdır. Daha fazla bilgi sahibi olmak için sitemizi ziyaret edebilirsiniz.

__________________