Admin

AhŞap Kaplama Levha EndÜstrİsİnİn TarİhÇesİ 1. GİRİŞ
Ahşap hammaddesinin gün geçtikçe kullanım alanı genişlemektedir. Ağaçtan daha iyi yararlanabilmek için değişik yöntemler kullanılır. Bu yöntemlerden biri de ahşap kaplama üretimidir. Ahşap kaplama üretiminin amacı ağacı işleyerek daha elverişli bir kalıba sokmak, kıymetli ağaçları en iyi şekilde değerlendirmektir. Kaplama levhaları değişik amaçlar ile kullanılmaktadır. Ahşap kaplamalar teknik, estetik, ve ekonomik nedenlerle kullanılır.
Ahşap kaplamalar değişik yöntemlerle elde edilir. Bunlar biçme, kesme ve soyma gibi yöntemlerdir. Kaplamalar ince ahşap levhalardır. Dış kapı imalatında, iç mimaride, müzik aletleri yapımında kullanılan kaplamalar biçme yöntemi ile üretilmektedir. Mobilya ve duvar panolarında dekoratif maksatlar için kullanılan kaplamalar kesme yöntemi ile üretilir. Kontrplak üretiminde kullanılan kaplamalar ise soyma yöntemi ile elde edilir












2. AHŞAP KAPLAMA LEVHA ENDÜSTRİSİNİN TARİHÇESİ
Kaplama levhalarının çok eski tarihlerden beri süsleme maksadıyla değerli mobilyaların yapımında , öteki değerli malzemelerle birlikte kullanıldığı bilinmektedir. Diğer malzemelerden faydalanılmayarak yalnız ağaç kaplama levhalarının yan yana getirilmesi suretiyle kontrast ve simetrik şekillerin meydana getirilmesi ise daha yeni olup, bu şekilde kullanıma 1700 yılından itibaren başlanmıştır. Örneğin 1769'da XV. Louis'in Kraliyet Bürosu için imal edilen mobilyalar ağaç kaplama levhaları ile kaplanmış mobilya sanatının en değerli örnek1erini teşkil etmektedir. Kaplamacılık sanatının Avrupa' ya yayılması Yunanistan vasıtası ile olmuştur. Kaplama levhaları önceleri biçme suretiyle elde edilmiştir. 19. Yüzyılın ortalarına doğru kaplama kesme makinesi icat edilmiş ve böy1ece biçme kaplama levhalarının yanında kesme kaplama levhaları da üretilmeye bas1anmıştır. Daha sonra soyma kaplama imalinde kullanılan makine bulunmuştur. Böylece kesme ve soyma kaplama endüstrisi hızlı bir şekilde gelişerek bugünkü seviyesine ulaşmıştır.
Türkiye'de kaplama levhaları endüstrisi oldukça yeni olup, 1945 yılında İstanbul'da kurulmuş bir imalathane ile faaliyete geçmiştir. Daha sonra hızlı bir gelişmeyle 1956 yılına kadar olan imalathane, kısmen fabrika olmak üzere bu tesislerin sayısı 7'ye yükselmiştir. Bu tarihlerde Türkiye'de kesme kaplama levhaları ihtiyacının 500.000 ile 600.000 m² dolayında olduğu ve bunun kısmen yerli üretimle, kısmen ithalat yolu ile karşı1andığı belirtilmektedir.
Türkiye'de planlı kalkınma dönemine girdiği 1963 yılında kaplama levhaları üretiminin 1.750.000 m² olduğu görülmektedir. 1967 yılında bu miktar çok az bir artışla (yıllık artış %2) 1.928.000 m²’ ye yükselmiştir. İkinci beş yıllık kalkınma plan döneminde kaplama levhaları üretim artışı devam etmiştir ve hedef alınan 2.328.000 m² miktar, 2.765.000 m² olarak fazlasıyla gerçekleşmiştir. Bu dönemde yıllık artış %7.8’i bulmuştur. Kaplama levhaları sanayimizde en hızlı gelişme üçüncü beş yıllık kalkınma planı döneminde olmuştur. 1972-1977 yıllarını kapsayan dönemde plan hedefi 4.635.000 m² ve artış %14.2 olarak belirlenmiştir. Gerçekleşen üretim planı 8.800.000 m²'yi ve yıllık artış %30'u bulmuştur. Dördüncü beş yıllık kalkınma plan, döneminde 15.500.000 m²'lik bir üretim miktarı hedef alınmıştır. Bu dönemde yıllık üretim artışı %10 olarak ön görülmektedir.
Türkiye'de 1945 yılında basit bir imalathane ile faaliyete geçen kaplama levhaları endüstrisi hızlı bir gelişme göstererek bugün 20 adedi fabrika ve 7 adedi entegre kuruluşlar içerisinde tesisler halinde bulunan toplam 27 adede ulaşmıştır. Bu endüstrinin büyük bir çoğunluğu Türkiye'nin Kuzey Batı Bölgesinde İstanbul, Adapazarı, Düzce ve Bolu şeridi üzerinde yoğunlaşmıştır. Önceleri değerli yerli ve yabancı ağaçları işleyen bu endüstri kolu bugünkü durumda ithalat sıkıntısı dolayısıyla yalnız yerli ağaçlarımızdan ceviz, meşe, kayın ve ikinci derecede dişbudak, karaağaç ve çam işlenmektedir .
2.1. Ahşap Kaplama Üretiminin Nedenleri
Ahşap kaplama teknik, estetik ve ekonomik nedenlerle kullanılırlar.
Bu nedenler:
Güzel rengi, yapısının özellikleri, içerdiği güzel şekiller dolayısıyla pahalı olan ve tabiatta nispeten az bulunan kıymetli ağaçlardan birbirini takip eden, görünüş itibariyle düşük, fakat dirençli olan ağaç malzemenin yüzeyine kaplamak suretiyle onun güzelliğini arttırmak.
• Güzel şekilleri içeren, değerli ağaçlardan birbiri ardınca elde edilen ve birbirine yakınlığı dolayısıyla şekilleri yaklaşık olarak diğerinin aynı olan ince levhaların yan yana getirilmesiyle simetrik görünüşler elde etmek.
• Hafiflik, kolay bükülme ve birleştirilme özelliklerinden dolayı sepet, kutu, silindirik kaplar gibi ambalajların yapımında kullanılmak, ayrıca uygun ağaç cinslerinden üretilmiş bükme mobilyanın yüzeyini kıymetli ağaç levhalarıyla kaplayarak onların estetik değerini artırmak.
• Çeşitli ince levhaların birbiri ardınca lifleri dik yönde olmak üzere üst üste yapıştırılması suretiyle kontrplak veya çok tabakalı ağaç malzeme elde etmek.
• Masif ağaçların liflere paralel ve dik yönlerde farklı olan dirençleri yerine her iki yönde aynı şekilde direnç özelliklerini içeren bir malzeme elde etmek.
• Çarpılma ve şekil değiştirme sakıncalarının en alt düzeye indirmek.
• Model kalıplar üzerine prese edilmek suretiyle yüzeyi kıvrık ve dalgalı malzemenin elde edilmesidir .

2.2. Kaplama Üretiminde Kullanılan Ağaç Türleri Ve Özellikleri
2.2.1. İğne yapraklı ağaçlar
Porsuk ağacı: Yıllık halkaları ince ve sık yapılıdır. Reçinesiz bir ağaçtır. İğne yapraklı ağaçların içinde en sert olanıdır. Homojen bir yapıya sahiptir. İşlenmesi kolaydır. Esnek ve dayanıklı bir ağaçtır. Özgül ağırlığı 0,70 gr/cm³’tür.
Sarıçam: Yıllık halkaları belirgindir. Çok reçinelidir. Rengi kızıldır. Kolay işlenir. İç odun oranı fazladır. Özgül ağırlığı 0,49 cm³’tür.
2.2.2. Geniş yapraklı ağaçlar
Ceviz: Kahverengi grup ağaçlarındandır. Yıllık halkalar genelde belirsizdir. Tanenli bir ağaçtır. Kuru ortamda dayanıklıdır. Orta sertlikte ve dirençlidir. Düzgün elyaflıları kolay işlenir. Özgül ağırlığı 0,65 gr/cm³’tür.
Ihlamur: Sarı renk gruptandır. Yıllık halkalar belirsizdir. Hafif ve yumuşak bir yapıya sahiptir. Nemli ortamlarda çabuk çürür. Dayanıksız bir ağaçtır. Kolay işlenir ve düzgün bir yüzey verir. Özgül ağırlığı 0,40 gr/cm³’tür.
Karaağaç: Rengi kahverengidir. Yıllık halkalar belirgindir. Orta sertlikte dayanıklı bir ağaçtır. Yapısında silis bulunduğundan zor işlenir. Bıçakları çabuk köreltir. Özgül ağırlığı 0,65
gr/cm³’tür.
Kavak: Beyaz renklidir. Yıllık halkalar belirsizdir. Yaş iken yumuşak olup, kuruduktan sonra sertleşir. Kolay biçilir. Rendelemesi zordur ve düzgün yüzey vermez. Özgül ağırlığı 0,45 gr/cm³’tür.
Kayın: Yıllık halkaları belirgindir. Pembeye yakın bir rengi vardır. Orta sertlikte kolay işlenen bir ağaç türüdür. Bükülmeye elverişlidir. Nemli ortamlarda dayanıklı değildir. Bu nedenle daha çok kapalı yerlerde kullanılır. Özgül ağırlığı 0,65 gr/cm³’tür.
Meşe : Yıllık halkalar belirgindir. Rengi sarıdır. Çeşitlerine göre değişen orta sert ya da sert bir yapısı vardır. Kolay işlenir. Düzgün yüzey verir. Dış etkilere karşı dayanıklıdır. Bünyesinde bulunan tanen nedeniyle de böceklere karşı dayanıklıdır. Özgül ağırlığı 0,85 gr/cm³’tür.
2.2.3. Yabancı ağaçlar;
Gül ağacı: Kızıl renk grubundandır. Yıllık halkaları ince ve sık yapılıdır. Desenleri zengin bir ağaçtır. Ağır ve çok sert bir yapısı olup değişik hava şartlarına karşı dayanıklıdır. Kolay işlenir. Özgül ağırlığı 1,00 gr/cm³’tür.
Limba: Sarıya yakın yeşil bir rengi vardır. Yaşlı gövdelerde renk kahverengidir. Yıllık halkaları belirsizdir. Orta sertlikte bir ağaçtır. Az çalışır ve aşınma direnci yüksektir. Nem ve böceklere karşı dayanıksızdır. Kolay işlenir ve parlak bir yüzey verir. Özgül ağırlığı 0,50 gr/cm³’tür.
Limon ağacı: Sarı renklidir. Yıllık halkaları belirgindir. Çok sert ve sıkı yapılıdır. Mekanik etkilere ve değişik hava şartlarına karşı dayanıklıdır. İşlenmesi zordur. İşlenirken solunumu rahatsız edici bir koku duyulur. Özgül ağırlığı 0,85 gr/cm³’tür.
Maun: Rengi kızıldır. Freze desenlidir. Damar çizgileri belirgindir. Sert ve ağır bir ağaçtır. Çok dayanıklıdır. Tanenli olduğundan böceklerden etkilenmez. İşlemesi zordur. Özgül ağırlığı 0,60 gr/cm³’tür.
Pelesenk: Kahverengi grup ağaçlarındandır. Sert ve ağır bir yapısı vardır. Çok çalışır. Hava şartlarına ve mekanik dirençlere karşı dayanıklıdır. İşlenmesi güç bir ağaçtır. Zımpara yapıldığında çıkan pelesenk tozları solunum yolları için zararlıdır. Özgül ağırlığı 0,85 gr/cm³’tür [2].
2.4. AHŞAP KAPLAMALARIN SINIFLANDIRILMASI
Kaplamalar ağaç cinslerine, elde ediliş biçimine, ağaçtan elde edildiği yere, kullanıldıkları yere, görünüş ve kalite özelliklerine göre çeşitli yönlerden sınıflandırılır.
2.4.1. Ağaç cinslerine göre
Ceviz, dişbudak, meşe, karaağaç, maun, kayın, armut vb. Gibi
2.4.2. Elde ediliş biçimine göre
Biçme kaplama (Biç),
Kesme kaplama (Kes),
Soyma kaplama (Soy).
2.4.3. Ağaçtan elde edildiği yere göre;
Gövde ve kütük kaplaması (G),
Kök kaplama (K),
Ur kaplama (U).
2.4.4. Kullanıldıkları yere göre;
Astar kaplama,
Yüz astar kaplama,
Yüz kaplama.
2.4.5. Görünüş ve kalite özelliklerine göre;
I. Sınıf kaplama,
II. Sınıf kaplama,
III. Sınıf kaplama.
2.4.6. Elde ediliş yönüne ve damar görüntüsüne göre;
Yıllık halkalara dik - Freze kaplama,
Yıllık halkalara teğet - Desenli kaplama,
Yıllık halkalar yönünde - Karışık desenli kaplama [4].
2.5. AHŞAP KAPLAMANIN ÜRETİM SAFHALARI

2.5.1. Bir ağaç türünün kaplama üretimine uygunluğunu belirleyen faktörler
• Ağaç Türü: Yapraklı ağaçlar iğneli ağaçlardan daha uygundur. Çünkü yapraklı ağaçlar lignin miktarının az olması nedeniyle daha elastiktir. Yani eğilme ve bükülme yeteneğine sahiptirler. Bu özelliklerinden dolayı kaplama makinelerindeki zorlanmadan fazla etkilenmezler.
• Özgül Ağırlık : Özgül ağırlıkları, çok hafif olan ağaç türlerinde lifler bıçağa yeteri kadar direnç gösteremediklerinden, kesilmeden koparlar ve bunun sonucu olarak kaplama yüzeyi yün görünümü alır. Çok ağır olan türlerin ise kesilmesi zor olduğundan, kesme sırasında derin çatlaklar meydana gelir.
• Odun Rutubeti : Rutubet, kaplama üretimi için faydalıdır. Çünkü su odunla bıçak arasında yağlama görevi yapar. En uygun odun rutubeti yaklaşık %50-60' dır. Rutubetin az veya çok oluşu sakıncalıdır.
• Permeabilite (Geçirgenlik): Permeabilitesi (geçirgenliği) yüksek olan türler, kaplama üretimi için uygundur ve bunlardan üretilen kaplamaların kurutulması da kolaydır. Yapıştırma için permeabilite (geçirgenlik) sakıncalıdır.
• Daralma : Birçok faktörlere bağlı olan daralma kaplama ve bundan üretilen ağaç malzeme için oldukça önemlidir. Aşırı daralma tutkal tabakalarında iç gerilmenin oluşmasına neden olur. Bu da dış tabakada ki kaplamanın çizgi çizgi yarılmasına neden olur.
• Büyüme Hızı : Anatomik yapıları homojen olan dağınık traheli türlerde büyüme hızı önemli değildir. Fakat halkalı traheli türlerde iğne yapraklı ağaçlarda büyüme hızı son derece önemlidir. Genel olarak yavaş büyüyen ağaçlar, hızlı büyüyen ağaçlardan daha uygundur.
• Strüktür (yapı) : Strüktürün kaba olması kaplama için sorun değildir. Fakat geniş porlardan dolayı yapıştırma ve yüzey işlemlerinde daha çok tutkal ve kimyasal maddeler gerekli olur.
• Lif Düzgünlüğü : Kaplama kesimi için düzgün lifli türler daha uygundur. Estetik nedenlerle lif yönündeki sapmalar tercih edilir.
• Paramşim Hücreleri : Odunun diğer hücrelerinden daha zayıftır. Bunlardan oluşan öz ışınları kaplama yüzey kalitesi için önemlidir.
• Reçine : Kaplama kesilmesi sırasında reçine, kesme işleminin zorlaşmasına ve bıçağın körelmesine neden olur. Reçineli kaplamalardan üretilmiş olan ağaç levhaları bazı kullanım yerlerinde büyük sakıncalar doğurur.
• Polifenoller : Tanen ve diğer benzeri fenoller sıcak ve rutubetli ortamda demir ve çelikle mavi yada siyah renk oluştururlar. Bu renk veya boya, kaplamanın lekelenmesine neden olur.
• Vaks (ağacı korumak için kullanılan mumsu madde) : Yağlama özelliğinden dolayı vaks kaplama kesimini kolaylaştırır ve yüzeyin düzgün olmasını sağlar.
• Mineral Maddeler : Mineral maddeler bıçağın körleşmesine neden olduğu için sakıncalıdır
• Koku : Üretilecek kaplamanın güzel ve hoş kokulu olması istenir. Fakat, nişasta zamanla bozulup kötü koktuğu için çok fazla nişasta ihtiva eden ağaç türleri kaplama üretimi için uygun değildir.
• Mekanik Dirençler : Liflere dik yöndeki çökme (ezilme) direnci kaplama üretimi için uygundur.
• Tomruğun Özelliği : Bir ağaç türünün kaplama ve bunun devamı olan endüstri için uygun olması yeterli değildir. Ayrıca kullanılacak tomruğun silindirik olması, özün her iki ucun geometrik merkezinde bulunması, kabuğun kapladığı yüzeyin yeni çevrenin hatasız olması, tomruğun ucundaki yıllık halkaların yavaş ve homojen büyümeyi göstermesi, liflerin düzgün ve öze paralel olması budak, çürük, renk bozukluğu olmaması, reaksiyon odununun bulunmaması verimi düşürecek çatlakların olmaması çapının kaplama üretim yöntemine bağlı olarak en az 35-45 cm arasında olması istenir .
2.6. TOMRUK DEPOSUNDAKİ İŞLEMLER
Kaplama üretilecek tomrukların çatlama ve çürümelere karşı korunmaları nedeniyle depolamanın önemi ortaya çıkmaktadır. Kaplamalık tomruklar değerli ve pahalı bir hammadde olmaları nedeni ile ormandan fabrikaya gelinceye kadar ziyana uğratılmamalıdır. Bilindiği gibi tomruk kesimden işleninceye kadar rutubet kaybetmektedir.
Tomrukta, rutubet farkının etkisi ile meydana gelen gerilim sonucu çatlamalar meydana gelir. Öncelikle çeşitli kimyasal maddelerle enine kesitlerden meydana gelen rutubet kaybı önlenmelidir. Bunun için, tomruğun iki ucuna ormanda hasat esnasında kurumayı önleyici mum emülsiyonu, asfalt emülsiyonu, polivinil emülsiyonu, kuru yağlar vb. kimyasal maddeler sürülmelidir.
Bunun yanında, tomruk uçlarını çelik bant veya zincirlerle sıkıştırmak, % 85 asfalt + % 15 maden kömürü zifti sürmek, parafin emülsiyonu sürmek, şeffaf sertleştirilmiş yağlar sürmek suretiyle, mekanik araçlar ve kimyasal maddelerden yararlanarak çatlamalara karşı önlem alınabilir.
Tomruğun çatlamasını önlemek ve onu mantarlardan korumak amacıyla rutubetinin lif doygunluğunun üzerinde tutulması şarttır. Bu amaçla bazı fabrikalarda su püskürtme tesisleri bulunur .
2.6.1. Yuvarlak tomrukları (pişirme) kaynatma ve buharlama
Bilindiği gibi, kaplama kesme, biçme ve soyma suretiyle elde edilir. Biçme kaplama elde edilirken, kaynatma veya buharlama gibi işlemlere gerek yoktur. Firenin oldukça büyük olduğu biçme kaplama üretiminin avantajı tabii rengin değişmemesidir. Kaplamaların % 98' i kesme veya soyma suretiyle elde edilir. Kaplama eldesinde ki soyma ve kesme metotları, kaynatma ve buharlama işlemlerinden geçirilir. Kaynatma suyunun 100 ºC’den az olmaması gerekmektedir. Buharlama buhar mahzenlerinde direkt ve en direkt ısıtma ile yapılır.
Direkt buharlamada buharlama mahzeninin tabanı üzerinde her iki yanda olmak üzere üzerinde delikler bulunan birer buhar iletme borusu bulunmaktadır. Üst tarafta ise tomruk veya prizmalar ağaç ızgara üzerine istif edilmiştir. Ancak prizmalarda yüzeyler birbirine temas etmemeli ve aralarına kuvvetli ağaç latalar konulmalıdır. Bu metotta yağdan temizlenmiş (1,08-1,1 Atm) basınçlı kullanılmış su buharından faydalanılmaktadır. Alt tarafta buhar ileten delikli borulardan dışarıya çıkan buhar doğrudan doğruya tomruk veya prizmalara çarpmamalı, yan duvarlara veya mahzen tabanına çarpmalıdır. Şeki.2.l. 'de direkt buharlama uygulayan bir buhar mahzeninin enine kesiti görülmektedir.








Şekil 2.1: Direkt buharlama uygulayan bir buharlama mahzeninin enine kesiti [1]
En direkt buharlamada ise buharlama mahzeninin tabanında bir su tabakası bulunmaktadır. Gene bu kısımda bu suyu ısıtarak buharlaştırabilmek maksadıyla ya kullanılmış yada taze buharla veyahut sıcak su ile ısınan ısıtma boruları vardır. Bu ısıtma boruları yardımı ile ısınan tabandaki su buharlaşır ve yukarıya doğru yükselerek ağaç üzerine istif edilmiş tomruk veya prizmaların koruyucu bir şekilde ısınmasını ve yumuşayarak plastiklik elde etmesini sağlar.
Şekil 2.2’de en direkt buharlama uygulayan bir buhar mahzeninin enine kesiti verilmiştir











Şekil 2.2: En direkt buharlama uygulayan bir buharlama mahzeninin enine kesiti [1]
2.6.2. Buharlama işlemi
Ağaç cinslerinin büyük bir kısmı kaplama üretiminde önce ya su ile veya buharla ısıtılır. Bunun amacı ağaç malzemede plastikleştirmeyi sağlamaktır. Bu işlemlerde sıcaklığın artması rutubetin artmasından daha önemlidir. Buharlama esnasında pektinin tümü ve ligninin bir kısmı çözünür. Orta lameldeki yapıştırıcı maddenin çözülmesi dokuları gevşetir. Böylece odun soyma ve kesme için daha uygun duruma gelir ve üretilen levhaların yüzeyleri düzgün olur. Ayrıca suda ısıtma ve buharlama ile kabuk gevşer ve kısmen gövdeden ayrılır.
Ağaç malzemede buharlama süresi çeşitli faktörlerin tesiri altında bulunmaktadır. Bu faktör1er buhar sıcaklığı, tomruk çapı ve malzemenin özgül ağırlığıdır.
Genel olarak buharlanacak ağaç malzemenin çapının artmasıyla buharlaşma süresi artmaktadır. Bundan başka ağacın tam kuru özgül ağırlığının yükselmesi ile de buharlaşma süresi bir artış göstermektedir.
2.6.3. Suda ısıtma
Kaplamalık ağaç malzemenin yumuşatılmasında diğer bir yöntemde sıcak su içerisinde ısıtmadır. Bu amaçla tomruklar daima kaynama noktasının altında bulunan sıcak su içinde bekletilir. Su içinde tomruğun sıcaklığı çok yavaş artar. Bu bakımdan ısıtma buharlamadan daha iyidir. Diğer taraftan çok fazla suyun ısıtılması gerektiğinden yöntem ekonomik değildir. Suda ısıtma süresi buharlamadan % 10 daha uzundur .
2.6.4. Diğer ısıtma yöntemleri
Bu saymış olduğumuz ısıtma yöntemlerinin dışındaki ısıtma yöntemleri aşağıdaki gibidir:
1. Yüksek basınçlı buhar kullanma yöntemi,
2. Yüksek voltaj kullanma,
3. Yüksek frekans kullanma,
4. Sıcak su veya buharın enjekte edilmesi.
2.7. AHŞAP KAPLAMA ELDE ETME METOTLARI
Genel olarak kaplama üretiminde üç esas mevcut olup, bunlar; biçme kaplama, kesme kaplama ve soyma kaplama üretimidir.
2.7.1. Biçme kaplama
Bugün biçme kaplama imalinde kullanılan özel bir testere “Segman testeresi” adını taşımaktadır. Bu testerede kuvvetli bir çelik levhanın etrafına 10-30 adet ve genişlikleri 180 mm ve daha fazla olan, dişleri havi (Segman) denilen ince, çelik kısımlar vidalanmakta, böylece mevcut parçalardan ibaret bir testere meydana gelmektedir (Şekil 6.3.). Kaplama elde edilecek ağaç prizmanın ekseni etrafında dönen testereye itilmesi özel bir arabayla yapılmaktadır. Her biçmeden sonra prizma kaplamanın kalınlığı kadar yana ve testereye doğru itilmektedir. Elde edilen en ince kaplama 1 mm kalınlığındadır. Amerika'da az miktarda tatbik edilen bu metot bilhassa suda kaynatmak veya buharla muamelede tabii renginin değişmesinde mahzur görülen, pek sert olan veya fazla taneni ihtiva eden ve suda kaynatma veya su buharı ile muameleden sonra teşekkül eden tanen ekstraktının bıçakla temasında lekeler meydana getiren ağaçlarda ( Fagara, Flava, Abanoz, Maun ve Meşe ) kullanılmaktadır [3].
Biçme kaplama imalatında kullanılan diğer bir makine ise, yatık özel bir katraktan ibaret olan “Hamburg katrağı” dır. Yatık bir çerçeveye gerilmiş ve dişleri aşağıya doğru bakan ince bir testere levhanın segmantıdır. Kaplama çıkarılacak prizma otomatik bir masa yardımı ile yukarıya doğru itilmekte ve ileri geri hareket eden testere tarafından ince levhalara biçilmektedir. Bu usulle 0,5 – 0,8 mm incelikte kaplama biçilmektedir (Şekil 2.3.).
Biçme kaplamalar en kıymetli ve en pahalı olan kaplamalardır. Suda kaynatma veya buharla muameleye lüzum olmadığından tabii renktedir. Fire çok yüksek olup % 50 nispetindedir [3].






Şekil 2.3: Hamburg katrağı ile biçme .
2.7.1.1. Biçme kaplamanın faydaları
1. Bu metotla elde etmede kaplamalık kereste yumuşatılmadığı için ağaç doğal rengini ve özelliklerini korur.
2. Kaplama yüzeylerinde çatlama olmaz.
3. Her türlü ağaçtan kaplama kesilebilir.
4. Bu kaplamalar diğer yöntemlerle elde edilen yüz kaplamalardan daha kalın oldukları için kaplama yüzeyine tutkal çıkma olasılığı azdır .
2.7.1.2. Biçme kaplamaların sakıncaları
1. Bu yöntemle kıymetli ağaçlardan talaş olarak %100 - %200 fire verildiğinden pahalıya mal olur.
2. Biçme yöntemiyle kesme kaplamalar kadar ince levhalar elde edilemez.
3. Bu kaplamalarla simetrik desenler meydana getirilemez veya desen tutturma güç olur .
2.7.2. Kesme (Dilme) yöntemi
Endüstride en fazla kullanılan yöntemlerden biridir. Daha çok mobilya ve dekorasyon alanında kullanılacak yüz ve astar kaplamaların üretiminde tercih edilir.
Yüksek kalitede kaplama üretmek için aşağıda belirtilen hususların göz önünde tutulması gerekir [1].
• Uygun ağaç türü,
• Düzgün lifli, aynı şekilde büyümüş kaliteli tomruk,
• Sıcaklık ve zaman bakımından buharlama ve kaynatmanın uygun yapılması,
• Kesme hızının yeterli olması,
• Makinenin sabit olması, titreşim yapmaması,
• Özellikle bıçak ve basınç levhası arasında açıklığın iyi hesaplanması, bıçağın iyi bilenmesi,
• Bıçağın zamanında değiştirilmesi,
• Makinenin aşınan parçalarının zamanında değiştirilmesi,
• Makinenin demir kısımlarının korunması.
Kesme kaplamada üretilecek tomruklar, özel kaplama desenleri elde etmek için özel biçme işlemine tabi tutulur (Şekil 2.4). Elde edilen malzemeye “prizma” adı verilir.





1 2 3

4 5
1. İnce çaplı tomruklarda bir adet, 2. Kalın çaplı tomruklarda iki, 3. Kalın çaplı tomruklarda dört adet, 4-5 Öz ışınlarına paralel kaplama kesimi için prizma elde edilişi
Şekil 2.4: Kesme kaplama üretimindeki tomruklardan prizma elde edilişi [1]
Elde edilen bu prizmalardan kaplama üretiminde, dikey şekil 2.5 veya yatay şekil 2.6 çalışan kaplama kesme makinelerinden yararlanılabilir [1].

Şekil 2.5: Dikey kaplama kesme makinesi [1]
Şekil 2.6: Yatay kaplama kesme makinesi [1]

Kesme kaplamada kullanılan değişik kesme yöntemleri vardır. Bunlar sırası ile horizontal kesme, vertikal kesme ve yarım daire kesmedir [1].
2.7.2.1. Horizontal kesme
Bu metotta, ağır demirler arasında sıkıştırılmış, uzun ve rende gibi tesir eden bir bıçak, kayan yataklar üzerinde kızak şeklinde ileri geri hareket edebilmekte ve bir özel masa üzerine tespit edilmiş olan prizmadan istenilen kalınlıkta kaplama kesmektedir. Bıçağın geri hareketi esnasında, masa üzerindeki kaplamalık ağaç prizma otomatik olarak, kaplama kalınlığında yukarıya yükselmekte ve böylece bıçağın her ileri hareketinde ayarlanan kaplama kalınlığı kadar bir levha elde etmektedir. Avrupa'da kullanılan bu yöntemle 0,5 - 10 mm kalınlıklar arasında ve 600 - 5100 mm uzunluklarda kaplama elde edilebilir (Şekil 2.7)






Şekil 2.7: Horizontal kesme
2.7.2.2. Vertikal kesme
Bu usulde bıçak demirler arasına tespit edilmiş olup sabit vaziyette durmaktadır. Özel bir yatağa tespit edilen kaplamalık prizma aşağı, yukarı hareket edebilmekte ve her aşağı inişte, sabit duran bıçak vasıtasıyla, bir kaplama levhası kesilmektedir (Şekil 2.8). Amerika'da yaygınlaşan bu metotla, asgari 1/500 pus, azami 10/40 pus kalınlığında kaplama elde edilir. Her kesişi takiben bıçak, kaplama kalınlığı kadar ileri hareket etmektedir .






Şekil 2.8: Vertikal kesme

2.7.2.3. Yarım daire şeklinde kesme
Kesme ve Soyma arasında bir metottur. Bilhassa ceviz ağacında kullanılır ve nispeten geniş ve öz odun içerisine doğru nüfuz eden kıymetli kaplamalar elde edilir. Şekil 2.9’da görüldüğü gibi eksen etrafında yarım daire şeklinde dönen dökme demirden yapılmış, özel bir çeneye vidalarla tespit edilmiş kaplamalık prizma, kesim esnasında sabit duran bıçağa doğru dönerek yarım daire istikametinde kaplama levhası kalınlığında ileri hareket etmektedir. Amerika’da bilhassa ceviz imalinde çok kullanılan bir usuldür.





Şekil 2.9: Yarım daire kesişi

Genel olarak, kesme kaplama imalinin yukarıda belirtilen her şeklinde de, kaplamalık prizmanın suda kaynatılması veya muamelesi ile yumuşatılmasına ihtiyaç vardır. Bu ise odunun tabii rengini değiştirmekte ve koyulaştırmaktadır. Fire nispeten azdır. Güzel şekilli kaplamalar elde edilir.
Kaplama kesme makineleri kolay çalışacak ve kolaylıkla kaplama üretecek şekilde yapılmış olmalıdır. Makinelerin yerleştirilmesinde, iş akışı sırasında engelleme olmaması gerekir. Makinelerin yerleştirilmesi tablo 2.1 ‘ de şematik olarak görülmektedir






Tablo 2.1: Kesme kaplama teknolojik şeması

Hammadde Depolama

Boyuna Bölme



Buharla ve Suda Isıtma

Temizleme

Kaplama Kesme

Kurutma

Kenar Kesme

Paketleme

Ambalaj

Satış

 Kesme kaplamanın faydaları
• Soyma kaplamaya kıyasla yüksek olmakla beraber, talaşsız kesim söz konusu olduğundan fire oranı düşüktür.
• Renk ve desen beraberliği sağlanmadığından simetrik düzenlemeler yapabilir.
• İstenilen incelikte ve kalınlıkta kaplama kesilebilir.
 Kesme kaplamanın sakıncaları
• Yumuşatma sırasında ağacın doğal rengi değişir.
• Kaplama elde edilirken kıvrıldığı için, alt yüzde çatlaklar ve pürüzler oluşur.
• Çoğunlukla ince kaplamalar elde edildiğinden, presleme esnasında yüzeye tutkal çıkma riski vardır [1].
2.7.3. Soyma kaplama
Özellikle kontrplak ve kontratabla sektöründe en çok kullanılan yöntemdir. Bu yöntemle kaplama eldesinde kullanılan hammadde tomruktur. Kaplama eldesine gel¬meden önce tomrukların su içinde ısıtma veya buharlama yöntemleri ile yumuşatılma¬sı gerekir. Soyma makinelerinde tomrukların soyulmasından sonra 12 cm'lik bir tako¬zun soyulamadan kalması nedeniyle, çapın ufak olması tomruk kullanma veriminin azalmasına ve makineye söküp bağlanmadan kaynaklanan bir zaman kaybına neden ol¬maktadır. Bu nedenle, tomruk çapları en az 30 cm olmalıdır. Genel olarak, soyma makinelerinde 90 cm çapa kadar olan tomruklar soyulabilmektedir. Tomruklar, boy yö¬nünde, mümkün mertebe düzgün olmalıdır. Fazla eğrilik, soyma esnasında fazla zayiata neden olur ve verimi azaltır. Öz çürükleri 12 cm’lik takozun içinde kalmak suretiyle kabul edilebilir. Budaklar; işleme esnasında soyma makinesinin bıçaklarını yorup körlettiğinden ve budaklı tomruklardan elde edilen kaplamalar yer-yer delikleri veya dirençsiz alanları kapsadığından, üretimde mümkün mertebe budaksız tomruklar kullanılmalıdır. Desenli kaplama üretimi için kaçık merkezli bağlanır ve desenli bir görüntü sağlanır (Şekil 2.10).

Şekil 2.10: Tomrukları kaçık merkezli bağlayarak desenli yüz kaplama elde edilişi

Soyma kaplama üretiminde, kaplama soyma makinelerinden faydalanılır (Şekil 2.11). Makinede, soyma işlemi için iki adet mahmuzlu punta arasına merkezlenmiş tom¬ruğun eksenine paralel olarak tomruk boyunca uzanan ve tomruğun dönme yönüne bağlı olarak belirli bir açıda yerleştirilmiş bir bıçak bulunmaktadır. Tomruk saat yönü¬nün tersine doğru dönerken bu bıçak, bir dişli aracılığıy1a tomruk merkezine doğru sa¬bit bir hızda ilerletilerek soyma işlemi gerçekleştirilir [1].

Şekil 2.11: Kaplama soyma makinesi (tornası) ve temel elemanlar [1]
2.7.3.1. Soyma kaplamanın faydaları
• Çok az fire ile soyma makinesinin bıçak uzunluğu kadar genişlikte olmak üzere uzun-kesintisiz kaplama elde edildiğinden verim çok yüksektir.
• Fire, sadece tomruğun ekseninden 8-10 cm’lik bir silindir olduğundan ucuza mal edilir.
• Genç odun ve çatlaklar, artık silindir içinde kalır.
• Kesim budaklara dik olarak yapıldığından, budak çapı minimum düzeydedir.
• Elde edilen hareli lif dağılımı dekoratif amaçlarla kullanılabilir.
2.7.3.2. Soyma kaplamanın zararları
• Kaplamalar soyuluş biçiminden dolayı rulo halinde kıvrılmaya çalışır. Düzgün levha haline getirilince iç çatlaklar oluşur.
• Elde edilen kaplamalar karışık desenlidir. Dekorasyonda desen beraberliği ve simetri elde edilemez.
• Yumuşatma sırasında ağacın doğal rengi ve görünüşü değişir.
• Bu yöntemle elde edilen kaplamalar diğer yöntemlerle elde edilenlere kıyasla, daha kırılgandır [1].
2.7.4. Teğet kesim kaplamalar
Yumuşatılmış tomrukların alın kısımlarından kalemtıraş talaşına benzer şekilde kaplama elde etme yöntemidir. Alına 45ºlik açı altında kesilen ve yuvarlak halde elde edilen kaplamalar özel bir sehpada toplanır. Fazla yer işgal etmesi kırılgan olması ve kullanım zorluğu bu kaplamaların kullanma şansını azaltmıştır [1].
2.7.5. Özel kaplamalar (İtalyan-Alpin kaplama)
İtalyan kaplama da denilen özel kaplamalar son yıllarda geliştiril¬miş özel bir yöntemle üretilirler. Genellikle Afrika’da bol miktarda bulunan homojen yapılı Cotto, İlomba ve Ayeus gibi ağaçlardan soyma ve kesme yöntemleriyle elde edilen kaplamalar renkleri bilgisayarlarca tespit edilen üretilecek kaplamanın renkleri¬ne göre renklendirilir. Daha sonra; verilecek hare ve desene göre yan yana getirilerek özel kalıplarda bükme, eğme ve dalgalandırmak suretiyle pres edilmektedir. Meydana getirilen blok tekrar dilinmek suretiyle kullanıma hazır kaplamalar üretilmiş olur (Şekil 2.12).
65-75 cm genişlik ve 300-350 cm boyda ve 0,65 mm kalınlıkta olan bu kaplamalar iki İtalyan firması tarafından 2000 çeşit olarak üretilmekte ve dünyanın diğer ülkelerine ihraç edilmektedir. Çok zengin çeşitlerinin bulunması ve istenilen miktarda aynı desenin elde edilebilmesi bu tür kaplamaların avantajların olmakla beraber m² fiyatının diğer kaplamalara göre oldukça fazla olması bu kaplamanın kullanımını sınırlayan en önemli faktördür. Ayrıca, kaplamanın doğallıktan uzaklaşması diğer bir dezavantajdır.


Soyma ile yaprak Yaprakların Hare, desen ve şekil Kesme sistemi ile
elde edilmesi renklendirilmesi verme presleme kaplama eldesi
Şekil 2.12: Özel kaplama üretimi [1]
Özel kaplamalar daha çok yüz kaplama olarak kapak önü, masa üstü gibi birincil yüzeylere ve marketri, kakma dekoratif oluşumlar için estetik katkı amacıyla kullanılır [1].
2.8. KAPLAMA LEVHALARININ KURUTULMASI
Kaplamaların kurutulmasındaki ana amaç; kaplama içersinde bulunan rutubeti, farklı kullanım yerleri için uygun bir denge rutubetine indirmektir. Bazı dış hacimlerde kullanım için % 20 rutubet miktarı denge için yeterli olabilir.
Kaplamalar doğal ve teknik olmak üzere iki yöntemle kurutulur.
Doğal kurutmada, kaplamalar hava sıcaklığı 30ºC ve bağıl nemi % 50 olan kurutma odalarında ızgara raflı arabalar üzerine istif edilerek kurutulur. Kurutma süresini azaltmak ve enerji tasarrufu sağlamak için, kurutma odaları iyi yalıtılmış, dış kısımları siyaha boyanmış ve içeride hava sirkülasyonunu sağlayıcı tedbirler alınmış olmalıdır.
Kurutma süresinin uzunluğu, fazla işçilik maliyeti, homojen olmayan kurutma ve fazla alan gereksinimi gibi nedenlerle bugün doğal kurutma pek kullanılmamaktadır. Ancak, müzik aletleri yapımında kullanılacak ince biçme kaplamaların kurutulmasında bu yöntem tercih edilmektedir.
Kaplamaların teknik olarak kurutulmasında, kaplama kurutma makinelerinden yararlanılır. Kaplama kurutma makineleri, başlıca yedi grupta toplanır :
• Silindir yollu kurutma makineleri,
• Tel örgü bantlı kurutma makineleri,
• Silindirli ve dikey hava püskürtmeli kurutma makineleri,
• Tamburlu kurutma makineleri,
• Pres kurutma makineleri,
• Vakumlu kurutma makineleri,
• Yüksek frekansla kurutma makineleri.
Isıtma ve havalandırma düzenleri, bu makinelerde, kurutma parametrelerini et¬kileyen en önemli sistemlerdir.
Makinelerde ısıtma aracı olarak içerisinden buhar, sıcak su veya kızgın yağ dolaşan borulardan veya elektrik enerjisinden faydalanılmaktadır. Bu ısı enerjisi, ısıtıcı boruların arkasına yerleştirilmiş vantilatörlerle hava-su buharı karışımına itilerek kon¬veksiyon yolu ile kaplamalara aktarılmaktadır. Kurutma sıcaklığı 180-205º C arasın¬da değişmektedir. Konveksiyon amacıyla yapılan havalandırma, yatay ve düşey havalandırma olarak iki farklı şekilde gerekleştirilmektedir.
Yatay havalandırma; boyuna ve enine havalandırma olmak üzere iki farklı şekilde gerçekleştirilir. Boyun sirkülasyonlu makinelerde sıcak hava, kaplamanın çıkış kısmından giriş kısmına doğru püskürtülür. Böylece; kaplama girişte rutubetli hava ile karşılaşır. Kaplama ilerledikçe havanın sıcaklığı artar ve rutubeti azalır.
Enine sirkülasyonlu makinelerde sıcak hava yandan püskürtülür. Bu tür makineler arka - arkaya dizilmiş 1,5 - 2 m derinliğindeki bölümlerden oluşmuştur. Bölüm¬lerdeki ısıtıcı başlangıçta çok sona doğru az sayıda yerleştirilmiştir. Dolayısıyla, makine girişinden çıkışına doğru sıcaklık gittikçe artarak, kaplamanın kuruması için uygun bir ortam oluşur.
Düşey havalandırma sisteminde (jet sistemi) hava sirkülasyonu esasen enine yönde olmakla birlikte, özel dikdörtgensel bölümlerle kaplamaya dikey hale getirilir. Böylece, vantilatörler aracılığıyla bu bölümlere üflenen hava, özel konumuyla dikey hale getirilir. Bu sistem aynı zamanda, silindirli ve dikey hava sirkülasyonlu kurutma makinesinin esasını oluşturur [1].
2.8.1. Silindir yollu kurutma makineleri
40- 65 mm çapında metal silindirlerin 40-85 mm aralıklarla sıralanmasıyla oluşturulur (Şekil 6.14). Kanallar arasından en az 0,5 en çok 1,5 mm kalınlığında kapla¬ma geçirilebilir. Silindirler, hareketlerini yandaki bir zincirden alırlar ve sabit bir hız¬ları vardır. Silindirler arası mesafe kısaldıkça daha düzgün yüzeyli kaplama elde edilir. Buna karşılık, geniş aralıklı silindirlerde hava sirkülasyonu daha hızlı olur.
Taşıma aracı olarak silindirlerin kullanıldığı makinelerde, genel bir kaide olarak kaplamaların lif yönü silindir çiftleri eksenlerine dik olacak şekilde verilmelidir. Yine; silindir yollu makineler, 1 mm'den daha kalın kaplamaların kurutulması için uy¬gundur [1].

Şekil 2.13: Silindir yollu kaplama kurutma makinesi [1]
2.8.2. Tel örgü bantlı kurutma makinesi
Silindir yollu kurutma makinelerine benzer. Ancak, hareket silindirler yerine eleğe benzer tel örgü bantlarla sağlanmaktadır (Şekil 2.14). Alttaki bant taşıyıcı bant olup, üstteki bant bir yay etkisiyle kaplamayı bastırır. İki bant arasına alınan kapla¬ma, bir tıkanıklığa meydan vermeden çıkışa kadar ilerletilir. Bu arada, kaplamalar üze¬rine, devamlı sıcak hava sirkülasyonu sağlanır. Çok kullanışlı ve yüksek kapasiteli olan bu makineler, bugün ülkemizde en çok kullanılan makine türüdür.
Taşıma sistemi olarak tel örgü bantların kullanıldığı makinelerde her tür kapla¬ma kurutulabilir. Kaplamaların makineye verilmesinde lif yönüne dikkat edilmesine gerek yoktur. İstenilen şekilde verilebilir. İnce kaplamaların ve küçük parçaların ku¬sursuz bir şekilde taşınması ve kurutulması mümkündür [1].










Şekil 2.14: Silindir yollu kaplama kurutma makinesi [1]
Tablo 2.2’ de kaplama özelliklerine bağlı olarak, tel örgü bantlı kurutma makinelerinde uygulanan sıcaklık ve kurutma süresi değerleri verilmiştir.
Tablo 2.2 : Tel örgü bantlı kurutma makinesine uygulanan sıcaklık ve kurutma süreleri [1]

2.8.3. Silindirli Ve Dikey Hava Püskürtmeli Kurutma Makineleri
Bu makinelerde kaplama silindirler arasında ilerlerken aynı zamanda silindir¬ler arasına yerleştirilmiş hava bölmelerinden dikey hava sirkülasyonu sağlanır (Şekil 2.15). En geliştirilmiş model olan bu makinelerle sağlanan avantajlar bu şekilde sırala¬nabilir.
• Sıcak hava kaplamanın her iki yüzeyine aynı oranda püskürtülerek, kısa za¬manda ve homojen bir kurutma sağlanır.
• Hava sirkülasyonunun artmasına bağlı olarak daha yüksek sıcaklıklar uygulanabilir.
• Havanın iki taraftan birden aynı derecede püskürtülmesi sonucu, çatlak ve ince levhalar kolaylıkla taşınır.
• Hızlı kurutma nedeniyle renk değişikliği azalır.
• Silindirler arasında hava bölmeleri bulunduğundan, kaplamalar daha düzgün bir şekilde ilerler [1].


Şekil 2.15: Silindirli ve dikey hava püskürtmeli kurutma makinesi [1]
2.8.4. Tamburlu kurutma makineleri
Çevresi elek şeklinde olan birçok tambur peş peşe sıralanmıştır (Şekil 2.16). Isıtıl¬mış hava vantilatörler vasıtasıyla tamburun içinden emilirken kaplama levhası tambur yüzeyine çekilmiş olur. Kaplama, dönen tamburların yüzeyinden ilerlerken, üst tarafa yerleştirilmiş hava enjektörleri vasıtasıyla devamlı sıcak hava püskürtülür. Yarı silindi¬rik bir saç levha ile tamburun içten yarısının kapatılması sonucu emiş daha kuvvetli hale getirilebilir. Tamburlu kurutma makineleri; kalınlığı 1 mm' nin altındaki soyma kaplamaların ve kalınlığı 0,5 – 0,8 mm olan kesme kaplamaların kurutulması için kul¬lanılabilir. Kurutma kalitesi yüksek olup, levhalar oldukça düzgün çıkar. Elektrik ener¬jisi gideri yüksektir [1].





Şekil 2.16: Tamburlu kurutma makinesi
2.8.5. Presli kurutma makineleri
Silindir yollu kurutma makinelerine benzer ancak silindirler arasına hareketli metal plakalar yerleştirilmiştir. Kaplama levhası kesikli bir şekilde ilerlerken bu metal plakalar tarafından pres (ütü) edilir. Plakalar aralanınca silindirler otomatik olarak dönerek kaplama levhasını bir periyot daha ilerletir. Metal plakaların kapanmasıyla levha içerisinde oluşan buhar, plakaların açılmasıyla uzaklaşır. Böylece; kaplama kurutulur¬ken aynı zamanda yüzeyleri de düzeltilmiş olur (Şekil 1.18).









Şekil 2.17: Pres kurutma makinesinde fonksiyon şeması
2.9. KAPLAMALARIN GİYOTİN MAKİNESİNDE EBATLANMASI
Kurutmadan sonra kaplama levhaları giyotin makinesine getirilir. Bu makinenin vazifesi, kaplama levhalarının yanlarını bilhassa ceviz kaplamalarında, fazla beyaz kısımları, çatlakları ve kusurları keserek, kaplama levhasına muntazam ve yeknesak boyutlar vermektedir.
2.9.1. Kaplamaların ebadı
Ceviz kaplamaları: Cevizde en ufak kaplama ebadı, sehpalıklar ismi verilen sehpaların imalinde kullanılan; 30x30 cm, 35x40 cm, 40x20 cm gibi ufak ebattır. Böylece, ceviz kaplamalarının boyları 0,30 m - 2,95 m arasında olup, beşer santimetre farkla değişir. Asgari genişlik 20 azami 80 - 85 cm ‘dir. Normal genişlikler 40 - 60 cm arasındadır.
Meşe kaplamaları : Meşe kaplamalarda asgari boy 1,60 m, azami 2,90 m’ dir. Bu boylar arasında 5 cm fark mevcuttur. Asgari genişlik 20 - 25 cm, azami 60 - 70 cm dir.
Dişbudak kaplamaları : Dişbudak kaplamalarında boylar 0,40 - 2,95 m arasındadır. Genişlikler 25 - 70 cm olup, azami 85 cm genişliğe kadar işlenir [3].
2.9.2. Kaplamaların paketlenmesi, numaralanması, ambalajlanması ve depo
Kurtulan ve Giyotin makinesinde yanlar ve kusurları alınarak, standart ebada göre sıra numarası bozulmaksızın istif edilmiş kaplama levhaları, sıra numaraları değişmeksizin, muayyen adette yaprakları ihtiva eden paketlere ayrılarak bağlanır. Kaplama sanayimizde, aynı genişlik ve boyda ve aynı kütüğün malı olan, birbirini takip eden numaralı kaplamalar 4 - 8 - 16 - 24 - 32 yaprak bir arada olmak üzere paketler haline getirilir. Her bir paket iki başlarından iplerle bağlanır ve üzerine ihtiva ettiği yaprak adedini, kütük numarasını ve muayyen bir kütüğe ait malın paket numarasını gösteren numaralar yazılmaktadır. Mesela, 32 15/128 numaralarından 32 paketin ihtiva ettiği yaprak adedini, 128 kaplamaların elde edildiği kütüğün numarasını 15 ise bu kütük malının paket numarasını göstermektedir. Bu numaraların yanında paketin üzerine kaplamanın ölçüleride yazılır [3].
2.10. AHŞAP KAPLAMALARIN KULLANILDIĞI YERLER
2.10.1. Kullanım amacına göre kaplamaların kullanıldığı yerler
Kullanış amacına göre kaplamaların kullanıldıkları yerler aşağıdaki gibi sınırlandırılabilir.
• Tabakalı ağaç malzemenin dış yüzeylerinde kullanılır.
• Mobilya yapımında dışarıdan görülmeyen yüzeylerin kaplanmasında kullanılır.
• Mobilya yapımında dışarıdan görülmeyen iç yüzeylerin kaplanmasında kullanılır (Astarlık kaplama levhaları).
• Biçim stabilitesini sağlamak için kullanılan kalın levhalar .
2.10.2. Üretim metoduna göre kaplamaların kullanıldığı yerler
Ağaç kaplamaların kullanıldıkları yerler üretim metoduna göre değişir. Buna göre üretim metotlarına göre kaplamaların kullanıldıkları yerler aşağıdaki gibidir .
2.10.2.1. Biçme yöntemine göre üretilen kaplamaların kullanıldığı yerler
Biçme yöntemine göre üretilen kaplamaların kullanıldığı yerler aşağıda maddeler halinde verilmiştir.
• Dış kapı imalatında kullanılan kaplamalar: Genel olarak dış kapı imalatında kullanılacak kaplamalar meşe ağacından üretilir.
• İç mimari için kullanılan kaplamalar: İç mimaride kullanılacak kaplamalar meşe ve pinus cembradan üretilir.
• Müzik aletleri için kullanılan kaplamalar: Müzik aletleri üretiminde kullanılacak kaplamalar kızılağaç ve akçaağaç gibi ağaç türlerinden üretilir.
• Piyano imalatında kullanılan kaplamalar: Piyano üretiminde armuttan biçme yöntemiyle kaplama elde edilerek kullanılır .
2.10.2.2. Kesme yöntemine göre üretilen kaplamaların kullanıldığı yerler
Kesme yöntemine göre üretilen kaplamaların kullanıldığı yerler aşağıda maddeler halinde sıralanmıştır.
• Mobilya ve duvar panolarında dekoratif maksatlar için kullanılan kaplamalar.
• Kontratablaların dış tabakalarında kullanılan kaplamalar.
• Yapı işlerinde kullanılan kaplamalar .
2.10.2.3. Soyma yöntemine göre üretilen kaplamaların kullanıldığı yerler
Soyma yöntemine göre üretilen kaplamaların kullanıldığı yerler aşağıda maddeler halinde sıralanmıştır.
• Mobilya ve duvar panolarında dekoratif maksatlar için kullanılan kaplamalar.
• Eksantrik soyma yöntemine uygun olarak hazırlanmış ve eksantrik olarak tespit edilmiş prizmalarda enteresan şekilli kaplamalar elde edilir.
• Yumuşak ağaç kontrplaklarının iç kısımlarında ve yüzeylerinde kullanılan kaplamalar.
• Kontratablaların dış tabakalarında kullanılan kaplamalar.
• Yapı maksatlarına uygun kaplamalar.
• Duvar kağıdı yerine kullanılan 0,05 - 0,2 mm kalınlığındaki kaplamalar .
2.10.3. Kaplamanın kakmacılıkta kullanılması
Kakma; plastik, sedef, metal, fildişi, kemik veya ağaçtan olabilir. Ağaçtan yapılan kakma, bir veya daha çok kaplama parçalarının, istenilen bir kompozisyon meydana getirmek üzere bir araya yapıştırılması ile elde edilir. Şekil çok kere çeşitli renk ve desenlerden meydana gelir. Kakma çizgi, bu levhaların üst üste yapıştırılıp 1,25 mm kalınlıkta dar şeritler halinde biçilmesiyle yapılır. Özellik olarak kakmalar; esnek, zayıf ve kırılgandır. Bunların fonksiyonu sadece süslemektir. Kakma; mobilyalarda panolarda ve sandık-kutu gibi eşyalarda kullanılır.
Piyasada kakmalar, şerit ve parça halinde bulunurlar. Parçaların şekilleri çeşitlidir. Şerit halinde flatolar 30, 90 ve 100 cm uzunluğunda ve 15 ile 32 mm genişlikte bulunur. Parça halindeki kakmaların çeşitli şekil ve boyutlarda temini mümkündür .
2.11. AHŞAP KAPLAMA LEVHA STANDARTLARI
Türkiye’de üretilen ahşap kaplama levhaları TS 1250 (1974) standardına göre ve görünüş özelliklerine göre standardize edilmiştir. Buna göre ahşap kaplama levha standartları kalite sınıfına göre aşağıda verilmiştir
2.11.1. I. Kalite sınıfı ahşap kaplamalar
• Renk farklılığı bulunamaz,
• Tekstür, ağaç cinsinin kendine özgü doğal yapısını belirten bir görünüştedir,
• Renklenme, çürüklük, böcek delikleri ve budaklar bulunmaz,
• En çok yan yana tam kapanabilen 200 mm uzunlukta ince çatlaklar bulunabilir,
• Gül oluşumu (budak yatağı), dönüklük veya dalgalı liflilik, oksit lekesi bulunmaz,
• Lif kıvrıklığı metrede en çok 3 cm olmalıdır.
2.11.2. II. Kalite sınıfı ahşap kaplamalar
• Renk farklılığı bulunmaz.
• Tekstür, ağaç cinsinin kendine özgü doğal yapısını belirten bir görünüşte olmalıdır.
• Renklenme, çürüklük, böcek yenikleri, oksit lekesi bulunmaz.
• Her metrede iki tane nokta veya bir tane küçük kaynamış budak bulunabilir.
• Yan yana tam kapanabilen en çok 200 mm uzunlukta ince çatlaklar bulunabilir.
• Düşen budak bulunmaz.
• Gül oluşumu (budak yatağı) iç kabuksuz olmak şartıyla bulunabilir.
• Dönüklük veya lif dalgalılığı bulunabilir.
• Lif kıvrıklığı metrede en çok 4 cm kadar olabilir .
2.11.3. III. Kalite sınıfı ahşap kaplamalar
• Renk farklılığı bulunabilir.
• Tekstür ağaç cinsinin kendine özgü doğal yapısını belirten görünüşte olmalıdır.
• Hafif renk kusurları bulunabilir.
• Çürüklük, böcek delikleri bulunmaz.
• Her metrede üç tane küçük kaynamış ve iki tane düşen dudak ile nokta budaklar bulunabilir.
• Yan yana tam kapanabilen en çok 500 mm uzunlukta ince çatlaklar bulunabilir.
• Gül oluşumu (budak yatağı), dönüklük veya lif dalgalılığı, oksit lekesi bulunabilir.
• Lif kıvrıklığı sınırsızdır .
2.12. AHŞAP KAPLAMALARIN SATIŞ ESASLARI
Kesme ve biçme yöntemleri ile elde edilen kaplamalarla özel yöntemlerle soyulan freze desenli kaplamalar elde edildiği anda ve elde ediliş sırasına göre yağsız tebeşirle numaralanır. Sonra kurutma makinesinin içinden geçirilerek kurutulur. Kurutulan kaplamalar çift sayıda ve en çok 32 tanesi bir arada olmak üzere üst üste konur ve uçlarından bağlanarak paket yapılır. Soyma kaplamalar da kurutulur, fakat tomruktan soyulanlar numaralanmaz ve paket yapılmaz. Ayrıca aynı tomruktan elde edilen kalaslardan kesilen ve biçilen kaplamalar paket yapıldıktan sonra özel bir ambalaj yapılırsa bu ambalaj sekiline "Bilya" denir. Bu duruma göre kaplamalar paket ve bilya halinde fakat metrekare hesabıyla satılır.
Piyasada paketlerin üstündeki kaplamanın bir kenarına tebeşirle kütük ve paket numarası, paketteki kaplama sayısı, kaplamaların uzunluk ve genişliği yazılır. Fakat Türk Standartlarına uygun olarak hazırlanmış paketleri aşağıdaki gibi etiketlenir veya işaretlenir [4].
Örnek: Ceviz gövdesinden kesilerek elde edilen, karışık desenli, birinci sınıf, pakette 0,8 mm. kalınlığında 24 tane kaplama bulunan, 240 cm. uzunluğunda ve 20 cm. genişliğindeki kaplamalar şöyle gösterilir;
TS 1250, TM, Ceviz, G. Kes, Karışık desenli, I, 24, 0,8 mm x 20 cm x 240 cm.
2.13. KAPLAMA ÜRETİMİ YAPAN FİRMALARIN ÜRETİM TEKNİKLERİ
2.13.1. Bilsan ağaç kaplama sanayi ve tic. aş./kesim teknikleri
2.13.1.1.Bilsan ağaç kaplama alt üst hareli kesim
Tomruğun üzerinden özüne doğru kaplama alınır. Öze gelindiğinde arka yüzü çevrilerek tekrar öze doğru kaplama alınır.Bu tür kesim sayesinde kaplama yüzeylerinde hareli veya diğer bir değişle çiçekli motifleri elde edebiliriz.


Resim 2.1: Bilsan ağaç kaplama alt üst hareli kesim
2.13.1.2 Bilsan ağaç kaplama tabut yarım hareli kesim
Bu tür kesim kalın kuturlu ağaçların dörde bölünmüş parçalarını kullanarak yapılır.Elde edilen kaplamalar yarım harelidir.Tomruğun yalnızca üstten öze doğru kesilmesi gereklidir.Kaplamalar, yaş halkalarının öze doğru genişlemesinden dolayı, geniş hareli motifler taşır.


Resim 2.2: Bilsan ağaç kaplama tabut yarım hareli kesim
2.13.1.3.Bilsan ağaç kaplama tabut freze kesim
Tomruk dörde bölünür, parçaların herbirinin yaş halkalarına dik gelecek şekilde kapakları alınır.Daha sonra bu kapakları alınmış yüzlerden öze doğru alt üst kesim yapılır.Kaplamalar, yaş halkalarının dik kesilmesi sonucu, mükemmel freze yüzeye sahip olurlar.

Resim 2.3: Bilsan ağaç kaplama tabut freze kesim
2.13.1.4.Bilsan ağaç kaplama tabut hareli kesim
Dörde bölünen parçaların herbiri yaş halkalarına yatay gelen bir şekilde üstten öze doğru kesilir.Bu tür kesim sonucu çok düzgün hareli ve katedral motifli kaplama yüzeyleri elde edilir. [5]

Resim 2.4: Bilsan ağaç kaplama tabut hareli kesim
2.13.2. Sülekler a ş kaplama üretimi
Sülekler A.Ş.'nin kesim konusunda kullanmış olduğu Dik ve Rotary kesim teknolojisi Türkiye'deki ilk ve tek uygulama örneğidir. Değişen piyasa şartları, farklı ürünler ortaya koymamızı ve doğada giderek azalan ağaç hammaddesini maksimum düzeyde endüstriye kazandırmamızı ve ağaç kaplama tüketicilerinin her geçen gün biraz daha artan kalite ve çeşit arayışlarına da olumlu cevap verebilmemizi zorunlu kılmıştır.
Sülekler A.Ş., mesleki bilginin, farklı özelliklere sahip makina ve teknolojinin ve deneyimli insan faktörünün birarada uyumlu çalışması ile beklentilere cevap vermektedir.
Ağaç Kaplama Kesme Metodları ve Kaplama Özellikleri: Kaplamların kesim tarzı, elde edilen çeşitli görünümlerin üretilmesinde önemli bir faktördür. Aynı türe ait, kaplamaları farklı kesilmiş iki ağaç, renkleri benzer olsa da tamamen farklı görsel özellikler gösterecektir. Kaplama üretiminde, kaplamaları keserken (dilimlerken) başlıca 6 yöntem kullanılır.
2.13.2.1.Çeyrek kesim (tabut kesim)
Çeyrek tomruk veya ağaç kısmı, tomruğun gelişme halkaları, bıçağa neredeyse dik açıda çarpaçak biçimde, klavuz plaka üzerine yerleştirilir. Böylece bazı ağaçlarda düz, bazılarında ise eğri şeritler oluşması sağlanır.

Resim 2.5: Çeyrek Kesim (Tabut Kesim)
2.13.2.2.Hareli kesim veya düz dilimleme

Yarım toruk veya oban, öz kısmı ile dilimleyici cihazın kılavuz plakasının aksi istikamete ortaya yerleştirilir. Dilimleme tomruğun merkezine doğru bir hatta paralel şekilde yapılır. Bu ise çarpı işareti oluşturacak desenlerin oluşmasını sağlar.


Resim 2.6: Hareli Kesim veya Düz Dilimleme
2.13.2.3. Dönerek soyma
Tomruk, torna tezgahının (Lathanın) ortasına yerleştirilmiştir ve keskin bir bıçağa karşı döndürülür. Bu bir kağıt rulosunun açılması gibidir. Kesim, tomruğun yıllık gelişme halkalarını izleyeceğinden dolayı kalın bir dalgalı şekil oluşur. Dönerek soyulan kaplamanın oldukça geniş olması gerekir.


Resim 2.7: Dönerek soyma
2.13.2.4.Yarım daire dilimleme (eksantrik soyma)
Tomruğun Parçaları veya dik kenarlarının, torna tezgahının dışına doğru yerleştirilmesi ile döndürülerek yapılan kesimdir. Bu hareli kesimdekine benzer bir görünüm oluşturur fakat yıllık gelişme halkalarını hafifçe ortalayarak hem dönerek hemde düz dilimlenen kaplamaların özellikleri değişiklilerle ortaya çıkar. Genelde hare kısımlarında geniş bir merkez ve küçük bir çeyrek kesit oluşur.

Resim 2.8: Yarım daire dilimleme (eksantrik soyma)
2.13.2.5.Freze kesim
Freze kesimli kaplama, değişik meşe ve Sapelli ağaç türlerinden elde edilir. Meşe veya Sapelli, tomruğun merkezinde bir tekerleğin eğimli parmaklıkları gibi dışarıya doğru genişleyen özışını hücrelerine sahiptir. Freze veya düz damar etkisi, özışınlarının tabaka tabaka etkisinden kurtarmak için yaklaşık 15 derecelik bir açıyla kesilerek oluşturulur.

Resim 2.9:Freze Kesim

2.13.2.6.Boylamasına dilimleme
Obanlanmış ağaç kütüğü, Bıçak merkezine dik geleçek şekilde, Latha üzerinde sabitlenir ve arkasından öne doğru alacalı desen çıkararak kesme (dilimleme) yapılır.[6]

Resim 2.10: Boylamasına dilimleme
SONUÇ VE ÖNERİLER
Ahşap kaplama elde etme de ağacın seçimi, yöntemin seçimi ve tomruk boyutları; istenen kaplama desenine ve kullanılacağı yere göre değişir. Büyük çaplı tomruklardan kesme yöntemi ile küçük çaplı tomruklardan ise soyma yöntemi ile kaplama elde edilir.
Kaliteli mobilya ve doğrama üretiminde kullanılacak kaplamaların renk, desen, düzgün yüzey ve eşit kalınlıkta ahşap kaplamalar olmalıdır. Kaplamalık tomrukta budak, çatlak ve çürük bulunması kaplamanın yapımını güçleştirir. Kaplamanın kalitesini düşürür ve fireyi artırır.
Kaplama üretiminde ağacın yapısından kaynaklanan hataları önlemek mümkün değildir. Kaliteli ve standartlara uygun kaplama üretmek; kaliteli hammadde ve üretiminde kullanılan makinelerin kalitesine bağlıdır.












KAYNAKLAR
1. [3] BERGEL A., İ.Ü. Orman Fakültesi Dergisi, İstanbul: 1956.
2. [5] BİLSANAĞAÇKAPLAMAVEKERESTE A.Ş :ttp://www.bilsanwood.com/indextr.html
3. [1] BURDURLU, E., Ahşap Kökenli Kaplama ve Levha Üretim Kullanım Teknolojisi, Ankara: Bizim Büro Basım Evi, 1994.
4. [2]M.OĞUZ A.GÜRTEKİN.Ağaç İşleri Gereç Bilgisi
5. [6] SÜLEKLER KAPLAMA AŞ: http://www.sulekler.com/new/kaplama.html
6. [4] ŞANIVAR, N., ZORLU, İ., Ağaçişleri Gereç Bilgisi, İstanbul: Milli Eğitim Basım Evi, 1997.

thelastofface

paylaşımın için çok teşekkür ederim. Benim aradığım sıcak pres makinasında uygulanabilecek hacime göre 3' e 1 oranında karışım sağlayabileceğimiz. Pres makinasında derece olarak 90 C de 3-4 dakika arasında pres süresi sağlayabileceğimiz ve tutkalın yüzeye vurmamasını sağlayabileceğimiz E1 normunda bir üründür. Tedarik etmek istediğim bir ürün direk imalatçısından. Bana bu konuda yardımcı olabilirmisiniz? lütfen cevaplarınızı bekliyorum.