anubis

"Gamzedeyim, deva bulmam
Garibim bir yuva bulmam"

diyen hüzzam şarkının ilk kelimesinde şair acaba gamzedeyim (gama giriftar olmuş, elemlere uğramış) derken gamze' deyim (gamzeye mecburum, gamzede tutulup kalmışım, kendimi ondan alamıyorum mu demek istemiştir? Yahut tevriyede bu iki ihtimalden hangisi uzak anlam konumunda olmalıdır? Ciddi bir mesele!

Gamze kelmesine sözlükler ilk olarak "yanakta tabii olarak bulunan veya gülümseme esnasında oluşan çukurluk" anlamını verirler. Ancak edebiyat estetiğinde asıl gamze "sitemli ve süzgün bakış" demek olan yan anlamda gizlidir. O Karacaoğlan'ın,

Elif kaşlarını çatar
Gamzesi sineme batar
Ak elleri kalem tutar
Yazar Elif Elif diye
yahut,

Niçin aldanmayım niçin yanmayım
Deli gönül bir sevdaya bağlıdır
Özü şirin sözü şirin bir güzel
Gamzesi ok kaşı yaya bağlıdır.

dizelerindeki gamze ile aynıdır.

Sevgiliyi merkeze alan klasik Türk şiirinde gamze hakkında destanlar yazılabilir. Bir defa o, sevgiliden görülecek lütufların en büyüğüdür. Güzelin her bir gamzesi
aşıklarından yüzlercesinin canlar vermesine sebep olur. Nitekim Nedim onu,

Afet-i can dediler gamze-i celladın için

diye tarif eder. Aşıkların canları için afet olan bir gamzede cellatlık özelliği bulunması, o kadar da şaşırılacak bir şey değildir.

Gamze'yi yanımlamak, kelimelere dökmek ve anlatmak elbette zordur. Ancak biz onu "dudaklarında gülümseme olan bir güzelin hafiften kaşlarını çatarak süzgün tavrıyla nazlanarak bakışı" olarak anlıyoruz...

Hani Mona Lisa' nın göz zaviyesinden aynı anda ağlayan ve gülen çehresinin gçrünmesi gibi gamzede de hem sitem, hem sempati içi içedir. Muhatabı ondan gçnlüne ve ruh haline uygun anlamı kendisi çıkarır. Sevgili, kat kat anlam tevriyeleriyle yüklü gamzesiyle baktığında aşığını girift şüphelere düşürür. Yani acaba o, bu manalı bakış ile ne demek istemiştir? İşte aşık için en müşkil sual. Çünkü kendisinin sevgili nazarındaki mevki ve mertebesini anlaması bu gamzede gizlenmiş olan manalara bağlıdır ve aşk içinde ona göre yeni tavırlar geliştirecektir. Nitekim Nef'i,

Gamzen suale başlasa uşşaka her müjen
Guya lisan-ı hal ile bir terceman olur

buyurmuş ve o süzgün bakıştan sıçrayan kirpik oklarını birer tercüman olarak nitelendirmiştir.
...........

Be-nim gamze tuvani ki katl-i am kuni
Neuzübilleh, eğer gamze ra tamam kuni

Mana murad olundukta aşıklara acımamak elde değildir:

" Sevgilinin şöyle güçsüz ve küçücük bir gamze kırıntısı bile aşıklar arasında katliama sebep oldu. ALLAH (c.c.) korusun gamze ya bir de tamam olsaydı?!...."



İskender Pala / Âh Mine'l-Aşk kitabından.

anubis

El İşte Gönül Oynaşta
-Namaz Üzerine-


..... Nabi (ö.1712) adam olmakla namaz arasında ciddi bir bağ bulunduğunu iddia edenlerdendir. Oğlu Hayrullah için yazdığı Hayriyye nam ünlü nasihatnamesinde namaz için ayrı bir bölüm ayırarak sonunda der ki:

Sen namaza idesin çünki kıyâm
Elf olursun eyâ mâh-ı temâm

Rakî' olsan görinür sûret-i dâl
Enbiyâ sırrıdır anla bu makâl

Sâcid olsan görinür halka-i cesîm
Âdem olursun eyâ rûh-ı cesîm

Anla çün kim sana keşf ola bu râz
Âdem olur mı iden terk-i namâz
Aşağı yukarı şöyle demektir:

Ey parlak ay gibi olan oğul! Eğer namazda kıyama durursan (dimdik duruşunla) "elif" harfine benzersin.

Rukuâ vardığında "dal" harfi ortaya çıkar. Bil ki bu söylediklerim nebiler sırrıdır (boşa teşbihler değil).

Secdeye vardığında da "mim" harfinin halkası kendini gösterir ve sen, ey azametli ruh (ey eşref-i mahlukat olan insan), tam manasıyla "âdem" olursun.

Bu dediklerimi anla, çünki sen bu sırra vakıf olacak yaratılıştasın: Hiç namazı terkedene "âdem" denilebilir mi?..

Beyitlere açıklamayı biz getirelim:

Osmanlı alfabesinde "âdem (insan)" kelimesi sırasıyla üç harften oluşur: Elif, dal ve mim.

Elif (ﺍ), düz bir çizgiden ibaret olup namaz esnasında kıyamda duran kişiye benzer.

Dal (ﺪ), ortasında doksan derece açı oluşturan bir çizgidir ki rükua varmış insanı andırır.

Mim (ﻢ), ise dairevi bir halka şekliyle başlar ki bu da secde yapan bir kişinin hâline benzer.

Buna göre namaz kılan bir insan, namazdaki çeşitli duruşlarıyla âdem (ﺍﺪﻢ) yazmış, yani âdem olduğunu ispat etmiş olacaktır.

Aynı eserden bir yazı. Namaz insna ilişkisi çok güzel açıklanmış

Desis

güzel paylaşım.teşekkürler...

"Anla çün kim sana keşf ola bu râz
Âdem olur mı iden terk-i namâz"

__________________

TIRSAK KEDİ

ee biz böleyizdir işte gamzedeleriz adamı :

__________________

Eğer bir gün dünya seni sıkarsa, Rabbine dönüp “benim büyük bir sıkıntım var” deme.
Sıkıntına dönüp “benim ne büyük bir Rabbim var” de!

anubis

hee tabiii öyledir

logossperma

Elif (ﺍ), düz bir çizgiden ibaret olup namaz esnasında kıyamda duran kişiye benzer.

Dal (ﺪ), ortasında doksan derece açı oluşturan bir çizgidir ki rükua varmış insanı andırır.

Mim (ﻢ), ise dairevi bir halka şekliyle başlar ki bu da secde yapan bir kişinin hâline benzer.

Buna göre namaz kılan bir insan, namazdaki çeşitli duruşlarıyla âdem (ﺍﺪﻢ) yazmış

çok hoş bir yazı, çaldım bu yazıyı

__________________
TAVŞANIM
Tavşanımın pabuçları var
Eskimiş yırtılmış durmadan ağlar